SKU, bir işletmenin satışa veya depolamaya konu her farklı ürün çeşidine verdiği tekil takip kodudur. Açılımı İngilizce Stock Keeping Unit ifadesidir. Türkçe karşılığı stok tutma birimi olarak kullanılır.

Depoda birbirinden ayrı sayılması gereken her varyant, ayrı bir kalem olarak tanımlanır.

Aynı tişörtün kırmızı ve mavi olanı iki farklı koddur. Renk, beden, hacim veya ambalaj değiştiğinde kod da değişir.

Bu yapı işletmeye özeldir. SKU numarası dışarıdan bir kurum tarafından atanmaz, şirketin kendi sistemi içinde tanımlanır.

SKU Kodu Nasıl Oluşturulur?

SKU kodu, ürünü ayırt eden niteliklerin kısaltılıp sabit bir düzende birleştirilmesiyle oluşturulur. Süreç beş adımda ilerler.

1. Kategori Kırılımı Belirlenir: Ürün ağacının hangi seviyeye kadar ayrıştırılacağına karar verilir. Kırılım derinliği kod uzunluğunu doğrudan etkiler.

2. Ayırt Edici Nitelikler Seçilir: Renk, beden, hacim ve malzeme gibi kritik alanlar listelenir. Satışı etkilemeyen detaylar dışarıda bırakılır.

3. Karakter Düzeni Kurgulanır: Her nitelik için sabit uzunlukta bir kısaltma tanımlanır. Alanların sırası tüm ürünlerde aynı kalır.

4. Sıra Numarası Eklenir: Aynı niteliklere sahip kalemleri ayırmak için artan bir sayaç kullanılır.

5. Kayıt Sistemde Kilitlenir: Oluşturulan kod yönetim yazılımına işlenir ve tekilliği sistem tarafından denetlenir.

Örnek bir yapı okumayı kolaylaştırır. TSH-KRM-M-001 kodunda sırasıyla ürün tipi, renk, beden ve sayaç yer alır.

Kodun rakamla, özellikle de sıfırla başlaması önerilmez. Öndeki sıfır, tablo programlarında otomatik olarak silinir ve kayıt bozulur.

SKU ile Barkod ve Ürün Kodu Arasındaki Fark Nedir?

SKU işletmenin kendi belirlediği iç takip kodudur. Barkod, makine tarafından okunan ve çoğunlukla küresel standarda bağlı bir etikettir. Ürün kodu ise üreticinin kendi kataloğunda kullandığı tanımdır.

Üç kod aynı ürün üzerinde birlikte bulunabilir. Biri diğerinin yerine geçmez, her biri farklı bir sistemi besler.

SKU Sayısı Depo Operasyonunu Nasıl Etkiler?

Kalem sayısı arttıkça depoda yönetilmesi gereken ayrı adres, ayrı sayım ve ayrı toplama noktası sayısı da artar. Etki doğrusal değildir.

Yüz kalemlik bir depo tek koridorda yönetilebilir. Bin kalemlik bir depoda ise toplama rotası, adresleme mantığı ve personel planı yeniden kurgulanır.

Toplama süresi ilk etkilenen başlıktır. Çeşit arttıkça operatörün kat ettiği mesafe uzar ve sipariş başına süre yükselir.

Sayım yükü de aynı yönde büyür. Her ek kalem, doğrulanması gereken yeni bir satır anlamına gelir.

Düşük hacimli ve elle toplanan çok sayıda kalem söz konusu olduğunda çözüm raf tarafında aranır. Bu ürünler genellikle hafif yük rafları üzerinde, dar aralıklı gözlerde konumlandırılır.

SKU Bazlı Stok Takibi Nasıl Yapılır?

SKU bazlı stok takibi, her kalemin miktarının ve konumunun kod düzeyinde ayrı ayrı izlenmesidir. Toplam adet yerine kalem bazlı bakiye tutulur.

• Tekil Kod Ataması: Her varyant sisteme yalnızca bir kez tanımlanır. Çift kayıt en baştan engellenir.

• Raf Adresi Eşleştirmesi: Kod; koridor, göz ve seviye bilgisiyle birlikte saklanır. Konum sorgusu tek adımda cevaplanır.

• Hareket Kaydı: Giriş, çıkış ve transfer işlemleri okutma anında sisteme işlenir.

• Minimum Seviye Uyarısı: Kalem bazlı eşik değeri tanımlanır. Bakiye eşiğin altına indiğinde sipariş tetiklenir.

• Periyodik Doğrulama: Hızlı hareket eden kalemler sık, yavaş kalemler daha seyrek sayılır.

Takibin doğruluğu, ürünün raftan hangi sırayla alındığına da bağlıdır. Yerçekimiyle çalışan kutulu kayar raf sistemi, kutuları ön yüze taşıyarak ilk giren ilk çıkar akışını fiziksel olarak zorunlu kılar.

SKU Çeşitliliğine Göre Doğru Raf Sistemi Nasıl Seçilir?

Raf sistemi, kalem çeşidinin sayısına ve bu kalemlerin hareket hızına bakılarak seçilir. İki değişken her zaman birlikte değerlendirilir.

Az çeşit ve yüksek hacim tablosunda derinlemesine depolama öne çıkar. Aynı üründen çok sayıda bulunduğu için her göze ayrı erişim gerekmez.

Çok çeşit ve düşük hacim tablosunda ise erişim önceliklidir. Her kalemin ayrı gözde durması ve tek hareketle alınabilmesi beklenir.

Hızlı hareket eden sınırlı sayıda kalem için akışlı çözümler tercih edilir. Toplama noktası sabitlenir ve operatörün yürüme mesafesi kısalır.

Kutu ve koli formundaki kalemlerde ise modüler gözleriyle koli kutu elleçleme raf sistemleri her varyanta ayrı bir adres tanımlamayı kolaylaştırır. Nihai karar, göz ölçüsü ve toplama yüksekliği hesaplandıktan sonra verilir.

SKU Yönetiminde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

En yaygın hata, gerçekte ayrışmayan varyantlar için ayrı kod açılmasıdır. Liste şişer, sayım süresi uzar ve raporlar okunmaz hale gelir.

• Aşırı Kırılım: Satışı etkilemeyen her detay için yeni kayıt açılır. Kalem sayısı gereksiz biçimde katlanır.

• Anlamsız Rastgele Kodlar: Kod hiçbir bilgi taşımaz. Her sorgu için sistem araması yapmak gerekir.

• Çift Kayıt: Aynı ürün iki farklı kodla tanımlanır. Bakiye ikiye bölünür ve her iki satır da yanlış görünür.

• Ölü Kalemlerin Listede Kalması: Yıllardır hareket görmeyen kayıtlar aktif listede durmayı sürdürür.

• Değişikliğin Belgelenmemesi: Kod güncellenir, eski kayıtla bağı kurulmaz. Geçmiş satış verisi kopar.

Kod yapısı, depo yerleşimi ve yazılım aynı mantıkla kurulduğunda takip kendiliğinden işler. Bu üçü ayrıştığında ise her sayım yeni bir düzeltme listesi üretir. Kodlama kararının raf yerleşimi kararından önce verilmesinin nedeni de budur.